Müslümanların iç sorunları

1.382 kez görüntülendi

Resim bulunamadı

Hayrettin Karaman hoca, “Muhammed el-Gazzâlî, İslâm dünyasındaki yozlaşmanın başlıca sebeplerini mezhep kavgaları, siyasî bunalımlar, yöneticilerin ihmal, gaflet ve Batı taklitçiliği, ilim adamlarının faydasız tartışmalarla vakit geçirip gereken ictihadı yapmamaları, Müslümanlar arasındaki çıkar çatışmaları, toplumun Batı hayat tarzına yönelmesi, ilim ve teknik bakımından geri kalması gibi hususlarda görür. Mısır’a İslâm vatanının bir parçası olarak bakarken modern dönemde kin, düşmanlık ve ırkçılık üzerine kurulan milliyetçilik anlayışını reddeder. İslâm’ın diğer dinler ve Batı’dan gelen sosyalist, komünist vb. ideolojiler önünde üstünlüğünü savunur; bu tür ideolojilerden Müslüman milletlerin korunması ve kurtarılması yönünde irşad faaliyetlerini sürdürmenin zaruretini vurgular.” (Hayrettin Karaman, Yeni Şafak, 7.4.2019) derken aslında İslam ümmetinin önündeki sorunları ve çözüm önerilerini de sıralamaktadır. Bölünmüşlük ile, “Haçlıların Filistin’de geçici bir zafer elde etmesini mümkün kılmış olan ümmet arasındaki rekabet ve ihtilaf, şimdi de tam bir boyun eğişin gerçekleşmesine neden olmuş bulunmaktadır.”  (Gai Eaton, İslam Ve İnsanlığın Kaderi, s. 43) 

Dinden kaynaklanmayan, aksine dinin özünün iyi kavranamamasından ortaya çıkan günümüz Müslümanlarının problemleri şöyle sıralayabiliriz: Irkçılık; Mezhep, cemaat taassubu; Cehalet, bilgisizlik; Okumama; Kavram kargaşası (Mü’min, tevhid, rab, ilah, adalet gibi kavramların özümsenememesi)

Irkçılık

Her şeyden önce Müslümanlarda ırk saplantısı yoktur. (Gai Eaton, İslam ve İnsanlığın Kaderi, s. 48) Muhacirler Medine’ye hicret ettiklerinde tamamıyla yeni kardeşlerine bağımlı halde bulunuyorlardı. Arapların kabileciliği göz önünde tutulduğunda, tamamıyla yabancı kişileri kardeş kabul edip ailelerine katmanları ve bunun bir kırgınlığa da neden olmaması bir mucize olarak tanımlanabilir. Dini inancın dönüştürme gücü bundan daha net bir şekilde çok ender olarak gözler önüne serilmiştir. (Eaton, s. 219) Son zamanlarda şeriata bile karşı çıkan bir reaksiyon ortaya çıkmış bulunuyor. Burada da aşırı uçlar bulunmaktadır. Bir yanda hepsini ‘köhnemiş’ diyerek reddeden modernistler, diğer yanda ise rahatlıkla aşırı tutucular olarak tanımlanabilecek kişiler bulunmaktadır. Şeriat, herkese ait olan bir evrensel model içerisinde insanın fıtratına ve ihtiyaçlarına uygun olan birçok seçenekleri sunar.  (Eaton, s. 323-324)

İslam’a dahil olan fertlerin her biri esasen en büyükten en küçüğe kadar aynı hakka sahip olur ve aynı vazife ile mükellef bulunur. (Theodor Nöldeke, Sketches from Eastern History, s.13) Hindu İslam’a dahil olunca, onu kardeşlerinden biri sayarlar. Buna nispette Avrupalıların eşitlik hakkındaki görüşleri,  ‘keenlemyekün’ sanki hiç yokmuş hükmünde kalır. (Meredith Townsend, Asia and Europe, s. 55) 

Irk kavramını kabul eden (Hucurat, 13) İslam ırkçılığı yasaklamıştır. Irklar insanların tanışma vesilesi olması için var edilmişlerdir yoksa içinde doğacağımız ırkımızı seçme hürriyetimiz bulunmazken, onu bir üstünlük vesilesi kılmayı İslam kesinlikle onaylamaz! Bu mihvalde “Âyet farklı yaratılmanın “kimlik edinme ve bu kimlikle tanınma, tanışma” fonksiyon ve hikmetini onaylıyor; ancak farklı sosyal ve etnik gruplara mensup olmanın üstünlük vesilesi olarak kullanılmasını reddediyor; insanın şeref ve değerini, kendi iradesi ile elde etmediği etnik aidiyete değil, kendi irade ve çabasıyla elde ettiği evrensel değerlere bağlıyor. Âyetteki etka kelimesinin içerdiği takvâ kavramı, evrensel değerleri, erdemleri edinme ve bunların zıtlarından titizlikle kaçınma ve sakınmayı (Araf, 26) ifade etmektedir.” (Kur’an Yolu, V/97)

Her birimizin birer ırkı vardır, ırkının İslam’a yaptığı hizmetler ile mutlu olur, atasını bu nedenle sever “Ancak kişi, zulmeden, haksızlık yapan birine sırf kendi soyundan, milletinden olduğu için sahip çıkar ve destek olursa onun yaptığı ırkçılıktır.” (Buhari, Edebü’l-Müfred, 143) İslam’a göre “Kim İslâm cemaati dışında taraf tutar, tarafı için çatışır, ırkçılık yapar ve ırkçılık yapmayanlar için kızarsa o kimse cahiliye ölümü üzere ölmüş olur.” (Nesai, Muharebe, 28)

İslam inananları din kardeşi ilan ederken (Hucurat, 10; Buhârî, Mezâlim, 3) tüm insanların ise Hz. Adem’den (Nisa, 1; Müsned, 2/524; Ebû Dâvud, Edeb, 120, 5116) fıtratta kardeş kabul etmiştir. İnsanlar arası üstünlük soy, sop, kendi seçimimiz olmadan doğduğumuz ırkımız, gelir seviyemiz vb şeyler ile değil, sadece Allah’a iteatte ile ölçülebilir. Allah’a iteatte ileri gidenler ise ne kibir ne kötülük ne taassup içinde olan, kula kulluk etmeden sadece Allah’a kul olan kimselerdir.

“Allah’ın delilerinden biri de, insanların renklerinin farklı olmasıdır. (Rum, 22) Kur’an renk farklılıklarını Allah’ın yaratmasındaki bir çeşitlilik olarak tanıtmış ve bunun üzerinden üstünlük iddialarını reddetmiştir.” (Caner Taslaman, Neden Müslüman’ım? s. 289)

Ayet ve hadislerin ışığında ırkçılık

“Ey insanlar! Muhakkak ki biz, sizi bir erkekle bir dişiden yarattık. Ve sizi millet millet, kabile kabile yaptık ki, tanışıp kaynaşasınız. Allah katında en üstününüz en takva   sahibi (Allah’ın sevgisini kaybetmekten korkmak, Onun yasaklarından şiddetle kaçınmak, hassasiyetiyle uzak duranınız) olanınızdır.” (Hucurat, 13)

“Hud suresinin 45-47. ayetler bizi  biyolojik-etnik bağın iman bağının önüne geçmesinin bir çeşit bilgisizlik olduğunu söyleyerek, bizi ırkçılığa karşı uyarmaktadır.” (Prof. Hasan Ayık, Ahlak sorunumuz, s. 82)  Tüm insanların fıtratta kardeşliğini ilan eden İslam sıra din kardeşliğine gelince iman sahibi olmayan akrabaları ‘aileden’ kabul etmez. (Hud, 46, Tevbe, 23, Mücadele, 22) Onlar din değil, fıtrat kardeşimizdirler ve insanlık ortak paydasında bir arada yaşama kültürü ile kardeşçe yaşamaya devam edilmelidir.

İslâm’a göre, uluslar büyük insanlık ailesinin bireyleri gibidirler ve tek bir ümmet, tek bir milleti oluştururlar. Bu ümmet ya dinde ya fıtratta olur: “Ancak müminler birbirinin kardeşidirler. Öyle ise, kardeşlerinizin aralarını düzeltin.” (Hucurat,10) Ayet, kan bağı dışında bir de din kardeşliği kavramını gündeme taşımaktadır. Bunun dışında “Ey insanlar! Rabbiniz birdir. Babanız da birdir. Hepiniz Âdem’in çocuklarısınız. Adem ise topraktandı.” (Hanbel, Müsned, 2/524; Tirmizi, Menakıb, 74; Ebû Dâvud, Edeb, 120, 5116; Buhari, E. Müfred, 309) hadisi insanlık alemini fıtratta -doğuştan- kardeş ilan etmektedir ki, ırkçılığın  Alman-İtalyan boyutunun dünya savaşına neden olan sonucunu düşününce bu soruna en iyi cevabı İslam’ın kendiliğinden ürettiğini rahatlıkla görmekteyiz. Efendimizde “Hepiniz Adem’in oğullarısınız, Adem de topraktan yaratılmıştır. İnsanlar babaları ve dedeleri ile övünmekten vazgeçsinler. Çünkü onlar Allah nazarında küçük bir karıncadan daha değersizdirler.”  (Tirmizi Tefsir sure, 49); “Sizin bu nesepleriniz size başkalarına hakaret etme hakkı vermez. Hepiniz Âdem’in çocuklarısınız. Bir ölçek içindeki buğday taneleri gibi birbirinize eşitsiniz. Hiç kimsenin başkasına dindarlık ve salih amel dışında bir üstünlüğü söz konusu değildir. Bir kimsenin kötü olması için fena huylu ve kötü sözlü, cimri ve korkak olması yeter.” (Ahmed b.Hanbel, Müsned, IV/158) buyurmuşlardır.

Ayrıca efendimiz, “Asabiyet davasına kalkışan bizden değildir. Asabiyet uğruna savaşan ve bu uğurda ölen de bizden değildir.” (Müslim, Sahih, İmâre 13 (II/1476); İbn Mâce, Sünen, Fiten 7 (II/ 1302); Ebû Dâvûd, Sünen, Edeb 111 (V/342); Nesâî, Sünen, Tahrîmu’d-dem 28 (VII/123); “Kim kendini kâfir olan atalarından dokuzuna nispet ederek izzet ve şeref sahibi olmayı isterse (bilsin ki) onların onuncusu olarak cehenneme girecektir.” (Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 134); “Ümmetimin helâk olması üç şeyden ileri gelecektir: “Kadercilik, unsuruyet dâvâsı (ırkçılık) ve dinî meselelerde gevşeklik etmek.” (Taberanî, Mu’cemüs Sağir, 158); “Kim hevasına uyarak bâtıl yolda savaşır, kavmiyetçiliğe çağrıda bulunur veya kavmiyetçiliğin sevkiyle öfke ve tehevvüre kapılırsa cahiliye ölümü üzere ölür.” (İbni Mace, Fiten, 7) ve “Allah cahiliyetten kalma bir duygu olan babalar ve atalarla övünmeyi yasaklamıştır. Bu atalar ister mü’min ve muttakî ister fâcir ve günahkâr olsun farketmez. Siz Adem’in neslindensiniz ve Adem de topraktan yaratılmıştır. Sizden kavimlerle övünen bir kimse olmasın (kavimlerinizle övünmeyesiniz). Atalarla övünenler Cehennem kömürlerinden bir kömürdürler. Onların bu hali Allah nazarında burnuyla pislik yuvarlayan pislik böceğinden daha kötüdür. ” (Ebû Dâvud, Edeb, 112) buyurarak, asabiyetin- ırkçılığın İslam’la asla bağdaşamayacağının altını çizmiştir.

Bir ırkçı Arap (Kays bin Mutata);  Evs ile Hazrec kabilelerine mensup Arapların başka ırktan insanlarla oturup kardeşçe sohbet ettiklerini görünce öfkelenerek şöyle der: “Evs ile Hazrec Peygamber’e hizmet eden Araplardandır. Ama şu Habeşli Bilal, şu Rum memleketinden gelme Suheyb, şu da Farslı Selman. Bunlar Arap değiller ki? Nasıl oluyor da Arap olmayan bu yabancılar Araplarla eşit şekilde oturup sohbete kabul ediliyorlar? Bunlar bu eşitliği nereden kazandılar?” Muaz bin Cebel, bu beklenmedik değerlendirme üzerine oturduğu yerden kalkarak adamın yakasını tutar ve şöyle der: “Seni Rasûlullah’ın huzuruna götüreceğim, bu söylediklerinin İslam’daki yerini soracağım. İslam’da böyle bir ırkı yüceltip ötekini aşağılamak var mı göreceğiz.” Hz. Muaz, adamı alıp doğruca Peygamberimiz’in mescidine götürür ve bulduğu ilk fırsatta da hemen sorusunu şöyle sorar: “Ya Rasûlullah, bu ırkçı Kays için ne buyurursunuz? Biz Araplar oturmuş Arap olmayan kardeşlerimizle tatlı sohbetler yapıyorduk. Gelip aramıza ırkçılık fitnesi soktu. Arapların üstün ırk olduğunu ileri sürdü. İranlı Selman’ı, Rum’dan gelen Suheyb’i, Habeşistan asıllı Bilal’i aşağı ırktan kabul ederek onların Araplarla eşit şekilde sohbete layık olmadıklarını iddia etti. Gerçekten de öteki ırklar aşağı, Araplar üstün ırk mı? Bizimle eşit şekilde oturup da sohbet edemezler mi?” Bu değerlendirmeyi dinleyen Rasûlullah (sav)’ın yüzünde derin bir üzüntü meydana geldiği görülür. Irklar arasında ayrım yapan insanlara şöyle uyarıda bulunur: “Ey insanlar! Sizin Rabbiniz birdir! Babanız, ananız da birdir! Araplık ne babanızda vardır, ne de ananızda. O sadece sizin verdiğiniz isimden ibaret bir tanıtımdır. Arap’ın Arap olmayanlardan üstünlüğü yoktur. Üstünlük, Allah’a iman ve itaattedir. Allah’a iman ve itaat edenler hep birlikte üstündürler. Bunu herkes böyle bilmeli, aranıza ırka dayalı üstünlük ayrımcılığı sokmamalısınız!” Bu durumda ne yapacağını bilmeyen Muaz bin Cebel sorma gereği duyar: “Ya Rasûlullah, öyle ise aramıza ırkçılık fitnesi sokmak isteyen bu adamı ne yapayım?” Efendimiz, bu soruya pek kullanmadığı ağır bir cümleyle cevap verir. Bu ırkçı adama ne der biliyor musunuz? “Da’hu ilennar!” Yani “Bırak o ırkçı adamı, cehenneme kadar yolu var!” (el-Hindi, Kenzu’l-Ummal, XII, 47)

Bir gün, Şas İbn-i Kays ismindeki ihtiyar ve entrikacı bir Yahudi, bu iki kabilenin gençlerini bir sohbette gayet samimi bir muhabbet içinde görünce fevkalâde rahatsız oldu. Müslümanlar arasındaki bu ittifakın kendi varlıklarını teh­likeye düşüreceği endişesiyle bir Yahudi gencini yanına çağırdı. İçindeki gayzını şöylece döktü: “Git, onların arasına gir ve onlara Buas Harbi’nden ve eski savaşlardan bahset. Her iki tarafın şairlerinin birbirleri hakkında söyledikleri şiirleri oku, kavmiyetçilik damarlarını tahrik et.” Bu genç, ih­tiyar Yahudi’nin şeytanî plânını aynen tatbik etti. Neticede gençler arasın­da gurur ve iftihar hisleri depreşti. Birbirlerine karşı öğünmeye başladılar. Her iki taraf da kendi kavim ve aşiretinin üstünlük ve meziyetlerini sayıp döktüler. Bu hususta karşılıklı şiirler okudular; derken iş çekişmeye kadar vardı. Sonunda iki genç, diz üstü kalkarak karşılıklı ağır hakaretlerde bu­lundular ve birbirlerini harbe davet ettiler. Bir anda kavmiyetçilik damarları kabardı, hissiyatlar alevlendi. Diğer gençler de, gözleri dönmüş olarak bu teklife iştirak ettiler. Nihayet harbetmek üzere şehrin dışındaki Harre de­nilen mevkiye doğru yola çıktılar. Ayrıca her iki taraf da kendi kabile men­suplarına haber saldılar. Söz konusu mevkide toplanan Evs ve Hazreçliler, çarpışmaya başlamak üzere iken, durumdan haberdar edilen Resûl-i Ekrem Efendimiz, Muhacir ve Ensâr’dan bir cemaat ile birlikte olay yerine yetişerek, oradakilere şöyle hitap ettiler: “Ey Müslümanlar! Ben sizin aranızda iken hâlâ siz ca­hiliye dâvası mı güdüyorsunuz? Allahü Teâlâ Hazretleri sizi İslâmiyet ile şereflendirdikten sonra, yine cahiliye devrine mi dönmek istiyorsunuz? Siz cahiliyet halinde iken Allahü Teâlâ aranızı birleştirdi. Cahiliyet dâvası ile eski hâliniz olan küfre mi dönmek istiyorsunuz? Allah’tan korkun, Allah’tan korkun!” (Asım Köksal, Hz. Muhammed ve İslâmiyet, I/236-237)

İslam kan bağının, akrabalığın, ilişkilerinin önemini asla inkar etmemiştir. Bunları kabul ederek bağların güçlendirilmesini, ilişkilerin geliştirilmesini öngörmüştür. Bu nedenle Kuran’da mü’minler akrabalık bağlarının kesilmesi konusunda sakındırılır: “Allah’tan ve akrabalık (bağlarını kırmak)tan sakının” (Nisa, 1) Mü’minler, münafıklar örneğiyle böyle bir davranış ihtimaline karşı şiddetle uyarılır: “Demek iş başına gelecek olursanız, yeryüzünde bozgunculuk yapacak, akrabalık bağlarını koparacaksınız öyle mi? Onlar Allah’ın lânetleyip sağırlaştırdığı, gözlerini kör ettiği kimselerdir” (Muhammed, 22-23) Kuran akrabaların gözetilmesi, onlara yardım edilmesi gerektiğini beelirtir: “Allah adaleti, ihsanı, akrabaya vermeyi emreder” (Nahl, 90) “Sizden fazilet ve servet sahibi kimseler, yakınlığı bulunanlara, yoksullara, Allah yolunda göç edenlere bir şey vermemeye yemin etmesinler.” (Nur, 22) Akraba ziyaretleri, anne baba hakkı gibi birçok hüküm de İslam’ın akraba kavramına verdiği önemin altını çizer. Ama burada dikkat edilmesi gereken, insanlar arasında bu kan bağının üstünlük vesilesi kılınmaması, insanı İslam’ın emir-yasaklarının dışına çıkarmada vesile yapılmamasıdır. Hatta Müslüman olmasa bile anne babaya “gereken hürmeti gösterilmelidir.” (Buharî, Hibe 28, Edeb 8; Müslim, Zekat 50 (1003); Ebu Davud, Zekat, 34) ve onlarla “İyi geçinilmelidir.” (Lokman, 15)

Bir defasında Ebu Zer el-Gıfari, bir anlık öfkeyle arkadaşı Bilal el-Habeşi’ye: “Kara kadının oğlu” demiş. Hz. Peygamber bunu duyunca, “Ey Ebu Zer! Sen onu anasından dolayı mı ayıplıyorsun? Demek ki sende hâlâ cahiliye ahlakı var” diyerek ikazda bulunmuştur. Yaptıklarına son derece üzülen ve pişman olan Ebu Zer, yanağını yere koyarak, “Bilal ayağı ile basmadıkça yanağımı yerden kaldırmayacağım” demiş ve özür dilemiştir. (Buhari, İman, 22)

“Milliyetçilik kabile asabiyetinin gelişmiş bir şeklidir. Sosyalizm kabilecilik yerine ekonomik sınıfları koyar.” (Ziyaüddin Serdar, İslam medeniyetinin geleceği, s. 75, 76) 

Resul-i Ekrem’in Mescidinde Sahabeden bir grup, bir halka yapmışlar oturmuşlardı. Aralarında sohbet ediyorlardı. İçlerinden Sa’d bin Ebi Vakkas, etrafındaki arkadaşlarına, “soyun-sopun nedir, sülalen nereye dayanıyor, hangi kabiledensin?” diye sormaya başladı. Soruya cevap olarak her birisi kendi soyunu-sopunu anlattı. Birisi dedi ki: “Ben Temim kabilesindenim, falan oğlu falanım. Benim kabilem şöyle şerefli bir kabile.” Sonra bir başkası söz alır; “Ben Evs kabilesindenim, falan oğlu falanım.” Bir başkası, ben Mudar Kabilesindenim, falan oğlu falanım. Dedemin dedesi şu, onun dedesi şu, diyerek soyunu anlatmaya devam eder. Bir başkası ben Kureyş Kabilesindenim, “insanların en şereflisi, der. Ve bu arada Sa’d bin Ebu Vakkas, Selmanı Farisi’ye döner ve ona şöyle sorar: Ya Selman, Ya senin soyun sopun ne, senin ırkın ne, senin ataların kimler?” Hazreti Selman ayağa kalkar ve bütün Müslümanlara ders olacak şu cevabı verir: “Ben de İslam oğlu Selman’ım. Ben dalaletteydim, Allah beni Muhammed Mustafa ile hidayete erdirdi. Ben fakirdim, Allah beni Muhammed Mustafa ile zenginleştirdi. Ben köleydim, Allah beni Muhammed Mustafa ile özgürlüğüme kavuşturdu.” Bu arada konudan haberdar olan Hz. Ömer gelir ve tüm insanlığa şu mesajı verir: “Kureyş’in çok iyi bildiği üzere babam Hattab, Cahiliye Dönemi’nin en seçkin insanlarından biriydi. Ama artık beni, babamın adıyla anmayın. Çünkü ben de İslam’ın oğlu Selman’ın kardeşi İslam’ın oğlu Ömer’im.” (Zehebî, Siyeru A’lâmi’n-Nübelâ, III/336; Beyhaki, Şuabu’l-İman, IV/286-287) 

Bizler din kardeşiyiz, birbirimizi ırk üzerinden (Türk, Zarap, Kürt, Çerkes vs.) küçük göremez: “Müslümanın, Müslüman kardeşini küçük görmesi şer olarak ona yeter.” (Tirmizi, Birr ve Sıla, 18) Unutmamalıyız ki, “Bir kişi hayırdan kendisi için istediğini, Müslüman kardeşi için de istemedikçe mükemmel bir şekilde iman etmiş olmaz.” (İbn Hanbel, III/206) Efendimiz şöyle buyurmuşur: “Ey Allah’ın kulları! Kardeş olunuz! Müslüman, Müslüman’ın kardeşidir. Ona zulmetmez, sıkıntı anında onu kendi haline terk etmez. Ona yalan söyleyip aldatmaz. Onu küçük görmez. (Üç defa göğsüne vurarak) Takva işte buradadır. Bir kimse Müslüman kardeşine hor baktı mı işte şerrin bu kadarı ona yeter artar bile. Müslüman’ın her şeyi; canı, malı, ırzı Müslüman’a haramdır.” (Buhârî, Sahih, Edeb, 57, 58; Müslim, Terc. 10/6446)

Aliya  İzzetbegoviç’in  “Kabile ve ulusun dar sınırlarından kurtulmak için kendinizi Müslüman olarak düşünmeye başlayın.” sözü doğrultusunda hayata bakmalı ve asla unutmamalıyız ki, “Dini bağlılık, milliyet’ten daha aslî’dir. Almanlar, İtalyanlar ve İngilizler Amerika’ya göç etmekle artık Birleşik Devletleri’nin vatandaşı olmuş ve milliyetlerini kaybetmişlerdir. Fakat Yahudiler Yahudi olarak, Katolikler katolik olarak ve Müslümanlar da Müslüman olarak kalmaya devam etmişlerdir.” (Jack goody, Avrupa’da İslam damgası, s. 165) İslam’dan uzaklaşan türk asıllı bulgar ve macarların özlerini ne kadar kaybettikleri de ortadadır. “İslam’da aile ve kan bağının yerini din kardeşliği almıştır.” (Thomas Walker Arnold, İslam’ın tebliğ tarihi, s. 65) “İslam’la kan kardeşliğine dayalı kabile anlayışı zayıflamış ve kabile yapısı çözülmekle beraber, birbiri ile kan davası güden kabileler İslam ümmeti adı altında birleşmiş ve bu birlik büyüdükçe küçük kabilelerin katılımı artmıştır.” (Thomas Walker Arnold, İslam’ın tebliğ tarihi, s. 66)!

Zaten dinsiz Türk, Türk’e de düşmandır! “Türk halkının %/60’ı aptal” diyen Aziz Nesin’in bu sözünün aslı için oğlu Ali Nesin: “Babam bu rakamı, yüzde 60’ı, aslında ‘Türk halkını sevdiği’ için indirim yaptığını, asıl rakamın yüzde 93 olduğunu söylemişti bana.” (09 Şubat 2015) demektedir. Ateist Prof. Dr. Celal Şengör’de ”En cahil Türkler, Müslüman Türklerdir” (04.12.2019) demektedir.

Malazgirt’te Kürtler, Çanakkale’de Araplar, Kurtuluş Savaşı’nda Hintli Müslümanlardan destek alan ülkem ümmet şuuru ile inşallah yeniden şahlanacaktır! -Konuyu tamamlayan yazımıza “Araplar bizi arkadan mı vurdu?” adlı uzantıdan ulaşılabilir.-

“Irkçılık etkisiyle Müslümanlar asıl düşmanlarını bırakıp birbirleri ile uğraşmaya başladılar. Batılılar kendi aralarındaki Berlin duvarını yıkarken; Müslümanlar arasında Çin seddi inşa ettiler. Avrupa birliği, Amerika ise devletlerin birleşimi ile büyürken, biz Müslümanları küçük parçalara ayırdılar.” (Adnan Muhammed Vezzan, Oryantalizm ve Oryantalistler, s. IX) “Amaçları ümmetin çocukları arasında ırkçılığı yayıp onları parçalamak ve benliklerinde aşağılık duygusunu yaratmaktır.” (Adnan Muhammed Vezzan, Oryantalizm ve Oryantalistler, s. 28) 

“Mezhebî fanatizmi, ırkçılık ve ayrılıkları canlandırmaya çalışmak, oryantalizmin hedeflerindendir.” (Adnan Muhammed Vezzan, Oryantalizm ve Oryantalistler, s. 39, 40)

Mezhep

İslam’ın ana kaynağı Kuran ve sahih hadislerin ulema tarafında yorumlanmaları ile güncel meselelere verdikleri cevapların bir bütünü olan mezhepler, İslam’ın yaşanmasında büyük kolaylıklar sağlamış kurumlardır.

Efendimizin sağlığında kendisine sorulan sorulara vahiy destekli cevaplar veren efendimizin vefatından sonra İslam ümmetinin gündemine gelen soru-sorunlara cevap vermek üzere ortaya çıkan mezhepler kurucuları olarak bilinen insanların çağrıları ile oluşmamış, zamanla insanların o büyük âlimlerin etrafında kümelenmeleri ile teşekkül etmişlerdir.

Mezheplerde cemaatler gibi tek başlarına asla İslam’ı temsil edemezler. İnsan doğası gereği farklı anlayışların ortaya çıkması gayet doğaldır. Normal olmayan, ‘yorumlardan oluşan’ bu kurumların hakikatin tek temsilcileri olarak kendilerini görme eğilimleridir. Bu da doğal olarak farklı mezhepten olanları dışlama hatta tekfire kadar insanları götürebilmektedir.

Mezhep gerekli, lüzumlu ve hatta zorunludur. Bu konu ‘Mezhep’ başlıklı yazımızda ele alınmıştır. Ümmet için kolaylık olan bu kurumların ümmetin başına bela edilmemesi için unutmamamız gereken tek kural ise, mezhepli olup mezhepçi olmamamız gerektiği, başka mezhepten olan kardeşlerimizi dışlamamamız gerektiğidir. “Tarihte kalmış (Şiilik, sunilik gibi) sorunlar şayet günümüze taşınırsa, Müslümanların birliği ve kardeşliği bundan büyük zarar görecektir. Bizi birleştirecek sadece asgari müştereklerimiz değil, aksine azami müştereklerimiz vardır.” (Modern çağın inanç sorunları, Diyanet Yayınları, Heyet, s. 21)

Tekfirciliği İslam anlayışlarının merkezine oturtanların hatalarına bir örnek verelim. Kuran’da, “Allah’ın indirdiği ile hükmetmeyenler” diye başlayan 3 ayet vardır. Bunlar:

“Allah’ın indirdiği ile hükmetmeyenler, kâfirlerin ta kendileridir.” (Maide, 44); “Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar zalimlerin ta kendileridir.” (Mâide, 45); “Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar fasıkların ta kendileridir.” (Mâide, 47)

Taberi, Camiu’l-Beyan adlı tefsirinde, İbni Abbas’ın bu ayetleri şöyle açıkladığını aktarır: “Kasten inkâr ederek Allah’ın hükümleriyle hükmetmeyen kimseler kâfirlerdir. (Allah’ın hükümlerini) kabul ettiği hâlde onunla hükmetmezse zalim veya fasık olur.” Fahrüddin Razi de, Tefsir-i Kebir adlı eserinde de aynı görüşleri ifade eder. Kısaca:

Allah’ın indirdiği ile hükmetmeyenler; İman eder ama hükmetmeye gücü yetmiyor veya korkuyor ise; fasıktır. İman eder, gücü de yeter ama yapmayan/uygulamayan; zalimdir. İnkar eden dolayısı ile onlarla hükmetmeyenlerde; kafirdirler.

Harici mantığı taşıyan tekfirci selefilere hatırlatalım, tekfirciliğinizin zararını sadece Müslümanlar çekiyor! Siz “uyarı” yapmıyor damgalayıp dışlıyorsunuz. Kuran ayetlerini sizin yaptığınız yorumlarla özdeşleştirmeye hakkınız asla yoktur!  Bu konu aşağıda detaylı olarak ele alınacaktır.

Akıl- Nakil arasında olan çelişki meselesi

“Akıl nakil çelişince, akıl tercih edilir.” Gazali, F. Razi, Cündioğlu bu görüşü savunur ama aralarında fark vardır.

Akıl ve nakil ama hangi akıl ve hangi nakil? Aklın bir sıfatı olmalıdır. Tek başına akıl tercihi, sorunludur. Konuya, Katî (kesin) ve zannı (kesin olmayan) akıl-nakil kavramları ile yaklaşılmalıdır.

a- Akıl katî; nakil zannî ise: İttifakla kati aklın delili kabul edilir. Mesela, Allah’ın sıfatları. “Allahın benzeri yoktur.” ayeti de, nakli delille destek sağlar bu yaklaşıma. ‘Yed, arş’ vb. subuti kati ayetlerdir fakat manaya delaleti zanni olan kavramlardır. Peki, bu durumlarda nakil ne yapılır? Nakil, sahih ise, ‘tev’il’ edilir. Kelamcılar, tev’il yapılan nakillerin, tek anlamı budur diye mutlak anlamda ısrar etmezlerken, mutezile ise bu konuda ısrar eder ve yaptıkları tev’illeri, yorumları, “tek anlam budur.” diye kabul ederler ve bunda ısrar ederler. F. Razi aklı, filozofculara en yakın kullanan kelamcıdır.

Razi, rivayet sahih ama tevil mümkün değilse, bilgisini Allah’a havale ederiz, en doğrusunu Allah bilir, der. Adem’in boyundan bahseden hadislerde (Buhari) İbni Hacer, ‘Tavakkuf’ eder. Bu gibi durumların, kati akla aykırı olması söz konusu değildir; henüz bilim ve tarih bu konuyu deney, tecrübe edememiştir, denilir.

b- Akil zannî, nakil zannî ise: İkisinde zannî olunca, nakil tarafı tercih edilir. Ama dışarıdan başka deliller hangisini takviye ederse, orası da tercih edilebilir. Burada, içtihat kavramı da devreye girer.

c- Akıl kati, nakil de kati ise: İki kati çelişmez. Görünüşte bu sorun varsa, birinin yanlış anlaşıldığı sonucuna varılır.

d- Akıl zannî, nakil katî ise: Katî nakil delil kabul edilir. Mesela, ‘tümden gelim, kıyas’ gibi metotlar zannidir. ‘Duman var ise orada ateş var’ hükmü, bir kıyastır. Ama belki, orada ev çökmüştür, duman onun dumanıdır. Biri aç olduğunu söylese, söyleyene göre kesindir ama muhatabı bunu kabul etmek zorunda değildir. Mesela, sufilerin manevi tecrübeleri. Yaşayana kati, başkası için ise zannidir. Ama bu tecrübeler asla Kur’an ve sünnete aykırı olmamalıdır. Hırsızlık suçunda, ‘el kesme’ cezası: Ayete iki yönden bakılmalıdır: Ayet katî midir ve ayet evrenseldir midir? Sadece Kur’an delil kabul edilirse, ayet zannidir. Mesela, hırsızlığın yolunu kesin şeklinde ayet anlaşılabilir. Katîlik için ikinci aşama, uygulamadır. Uygulamada el kesilmiştir, dolayısı ile ayet (naklen) katîdir. Aklen, el kesmek nedir? Aklen, hırsıza birçok ceza verilebilir. Batının, mümkün aklını zorunlu kabul edersek bu olabilir. Ama olması mümkün olan şeyler illa zorunlu olarak olmak zorunda değildir. Trafik kuralları zorunlu, işarette renklerin değişimi mümkündür. Bizim katî delilimiz ise tarihte vardır ve uygulanmıştır. Mümkün olan, katî olana tercih edilmez. Mesela, “ok atma” hadisi; katidir ama evrensel değildir. El kesme ayetine dönersek; ayet mümkün değil; katîdir. Ayrıca, evrensel midir? Evet, evrenseldir, uygulanabilir. Ayeti evrensel kılan ise, Kur’an’ın son kitap olmasıdır.

Nakil, öncelikli olarak evrenseldir, ama herhangi bir nasın tarihsel olduklarına dair bir delil varsa, o tarihsel olur. Usulü fıkhın kuralıdır; bir nas öncelikli olarak hâkimdir, uygulanır ama bir delil onu tarihsel kılarsa, o tarihsel olur. Mesela, ‘Yaz’ ayeti; hadislerde bazen yazı ile kayıtlar tutulmadığı şeklinde de nakiller vardır. Demek ki ayeti tarihsel kabul edebiliriz. Bir ‘beşer’ olarak Hz resulün yaptıkları da, buna örnektir.

Konuya ek olarak, ” Bilim değişmez mi?” adlı yazıya bakılabilir. 

Cemaatler

Yüce yaradan her insanı farklı özellik ve karakterde yaratmıştır. Allah’ın gönül ehli olarak yarattığı insandan mücadeleci, pasif kişilikli birinden siyasetçi olmaz. Aynı şekilde cemaatler de İslam’ın bir bölümü üzerinde uzmanlaşmış, İslam’ın bir bölümü üzerinde dini faaliyetlerini yoğunlaştıran kurumlardır. Aynı insan karakterleri gibi, cemaatler de farklı metot ve hareket noktalarından İslam’a hizmet ederler.

Cemaatler, bireysel olarak İslam’ı yaşamada problem yaşayanları güdüleme için olumlu bir rol oynarlar. Ama temel sorun, cemaatı vasıtası ile İslam’ı yaşamaya başlayan kişiler zamanla cemaat ile İslam’ı özdeşleştirmekte, dolayısı ile İslam’a hizmet adına hareket eden bu gruplar zamanla İslam’ın içine hapsedildiği kurumlar haline dönüşmektedir.

İslam’ı öğrenme ve yaşamada kolaylık sağlayan cemaatler, İslam’ın ümmet şuurunun oluşmasında ise negatif rol oynamakta, İslam ümmetinin merkezine her cemaat kendisini yerleştirmekte, ümmetin kendi çevresinde toplanmasını beklemektedirler. Hâlbuki kendileri İslam’a sadece bir açıdan hizmet etmekte iken, bu hizmet kolunu İslam’ın tamamını temsil eder görme eğilimi zamanla cemaatlerde oluşmaktadır. Bir cemaat eğitim kurumları, diğeri İslam’ın ahlak boyutu, bir diğeri iman hakikatleri, diğeri Kuran ve Arapça eğitim, bir diğeri fiili mücadele boyutunu önplana çıkarıp bütünün bir parçası üzerinden hizmet görürken, bu hizmet alanının zamanla tamamı ile İslam’ı temsil edebileceği zannına kapılabilmektedirler. İslam ise bu parçaların tümüdür, İslam; İman, ahlak, ibadet, sosyal hayat ile bir bütünlük arzeder ve her biri ayrı hizmet kolları olan bu yapılar asla bütünü temsil edemezler!

Bu sorunun çözüm yolu ise cemaatlere mensup olan Müslümanların ‘cemaatli olup cemaatçi olmamalarından’ geçmektedir!

Cemaat ehli insanlar İslam dışı hayat yaşayanları cemaatlerine değil, İslam’a çağırmalıdırlar. Cemaat İslam’a açılan kapı olmalıdır. Ne yazık ki birçok insan cemaat kapısından içeri girmekte ama ileri gidip tümü ile İslam’ı öğrenmek ve yaşamak yerine cemaati ile sınırlı bir yaşam tarzını sürdürmekte ve bu yaşam şeklinin İslam’ı her yönü ile kapsadığını düşünebilmektedir. Halbuki her cemaatin artısı ve eksisi vardır. Artıları insanların kendilerini cemaatlere yaklaştırırken, eksikliklerinin farkına varamamaktadırlar.

1- Her cemaatin, ismet sıfatına sahip olmayan önderleri vardır. İsmet – günahsız olma – sıfatı sadece peygamberlerde bulunur, dolayısı ile insan olan yerde “mutlaka” eksik, hata bulunur! Bu hataların zamanla ortaya çıkması hem doğal hem kaçınılmazdır. Bu yanlışları itiraf kabul ve çözüm yoluna girmek ne cemaate zarar verir ne de İslam’a zarar verebilir. İnsan olan yerde her zaman noksanlık bulunur. Asıl sorun, olayın üstünü örtmeden hatayı telafi etmek yoluna gitmemekle başgösteririr.

2- Yukarıda da belirttiğimiz gibi her cemaat İslam’a belli bir alandan hizmet etmektedir. İmani hakikatleri alan bir insan, ahlaki emirlerin uygulanmasını bir başka cemaatten öğrenebilir, Kuran- Arapça eğitimini başka bir cemaatten alabilir, toplumsal alana yönelik emir-yasaklar konusunda farklı bir cemaatle hizmet edebilir… Hiç bir cemaat tüm bu alanların hepsinde uzmanlaşamadığı gibi, tek başına da tümü ile İslam’ı temsil edemez. Böyle bir iddiada bulunan kişi İslam’ı kendi cemaatine hapsetmiş olur ki, bu da İslam’ın doğru anlaşılmasına ve t4emsil edilmesine engel olur.

3- Cemaatini direk İslam ile özleştirme, zamanla kurtuluşa eren tek fırkanın kendi cemaati olduğu zannını insanlarda oluşturmaktadır. Hâlbuki içinde bulunduğu cemaat sadece bir yönü ile İslam’a hizmet etmektedir.

4- İslam’a hizmet noktasında cemaatlerin kendi metotları ve usülleri bulunmaktadır. Bazen bu farklı metotlar insanlar tarafından farklı bir din anlaşıyı gibi algılanmakta, kendileri ile aynı yolda yürümeyince – kendi metodu ile dine hizmet etmeyince – aynı hedefe kilitlenmiş farklı yoldaki kardeşini İslam dışı bir çizgide konumlandırabilmekte ve ötekeleştirme süreci tekfire kadar varabilmektedir.

Bir Müslüman bir cemaatten olabilir ama asla unutmamalıdır ki kendisi İslam ümmetinin bir parçasıdır ve ümmet birçok cemaatlerin bütününün adıdır.

İslamî kuralların dışına çıkan cemaat kurallarına örnekler verelim: Tarikat ehli birine diyoruz ki, ‘biz de tesbihata katılalım’ verdiği cevap: olmaz! Neden? Önce adapları yapacaksın. Yahu, Kuran ” Allah’ı tesbih edin” diyor, ama Müslüman kısıtlama getiriyor Âdap -tarikatın kendi özel kuralları – bu! Ayeti yapmak için Müslüman olmak yetmiyor bazen ne yazık ki! Bir cemaat ehline diyoruz ‘bak şurada İslami bir faaliyet var, hadi bir el atalım’ diyoruz, el-cevap: Dur, önce bizimkilerden izin alayım. Pardon ama din mi cemaati kapsıyor yoksa cemaatin mi dini kapsıyor? Sonuç, Dini yaşamaya ilk adımlara atmada pozitif, ama ümmet ruhunun olgunlaşmasında ve İslam’ın kapsayıcı kurallarını benimsemede ve pratiğe aktarmada cemaatler olumsuz etki yapmaktadırlar. Başka cemaatte bir yanlış görünce ona saldırıp kendi cemaatlerinde İslam’a ters hatta şirk anlamına gelecek söylemler olunca bunu tevil ile savunmaya çalışmak cemaat taassubunun en büyük göstergesidir.

Cemaatler ile sınırlandırılan İslam anlayışı İslam’a hizmet etmez aksine İslam’a en büyük zararı vermiş olur. Ama her cemaat İslam’ın sadece bir yönüne hizmet ettiğini bilir ve  cemaatler, İslam’a akan yol vazifesini icra ederse o zaman gerçek anlamda görevlerini de ifa etmiş olurlar. Cemaat ümmete açılan kapı ise İslam’a uygunve ideal iken cemaati ile İslamı sınırlandıran bakış açısı İslam’a zarar vermektedir.

DİB  eski başkanı Prof Mehmet Görmez, 2017 yılında cemaat temsilcileri ile bir toplantı yapar ve cemaatlerden şu beş esasa özellikle dikkat etmelerini ister: Tekfir etmeyeceksin: Sadece kendini hak bilip, kendin gibi inanmayan, kendin gibi düşünmeyen ve kendin gibi yaşamayanları dinden çıkmakla suçlamayacaksın; Ötekileştirmeyeceksin: Kendin gibi inanmayanı ve yaşamayanı ötekileştirmeyeceksin, azınlığa düşürmeyeceksin; İslam’dan ayrılmayacaksın: İslam ilminden ayrılmayacaksın, İslam’ı kendine göre yorumlamayacaksın; Şahısçı olmayacaksın: Şahısları hakikatin yerine ikame edemezsiniz, baki hakikatleri fani şahsiyetler üzerine bina edemezsiniz. Biz irademizi bir faniye teslim edemeyiz; Şiddete karşı duracaksın: Kim olursa olsun şiddete başvurduğu zaman, toplum olarak, millet olarak hepimizi karşısında bulmalı.

Tekfircilik

İslam dünyasını tehdit eden en önemli iki sorun, mezhepçilik ve etnik çatışmalardır. Bu çatışmalarda kullanılan ana enstrüman ise tekfirciliktir. Tekfir konusunun ciddi sonuçları vardır. Tekfircilerin İslam tarihindeki ilk görüntüsü, haricilerdir. Bedevilerden oluşan bu topluluk, İslamî eğitimden mahrum kalmış kesimlerden oluşmaktaydı. Ameli/ibadeti imanın bir parçası kabul ediyorlardı. Taassup ehli idiler ve dinin tek doğru yorumunun, kendilerinde olduğuna inanıyorlardı. Devamlı Müslümanları hedef almışlardır. Öncelikle iç sorunların halledilmesi gerektiğine inanıyorlardı. “Bizler ve Ötekiler” ayrımını bir araç olarak kullanıyorlardı. Kendi içlerinde devamlı bölünmüşlerdir. Bunun da sebebi, farklı harici grupların birbirini tekfir etmeleridir. Eski suçlu, macera arayan, ganimet peşinde koşanlar, eğitim olarak toplumun düşük seviyesindeki kişilerinden oluşmaktaydılar. Dikkat edilirse tüm bu özellikler, günümüzdeki tekfirci selefi grupların da ortak özelliklerini oluşturmaktadır.

Tekfircilerin çıkmazları: İbn-i Teymiyye ve İbn-i kayyim el-Cevziyye, ‘Günahkâr müminlerin küfre girdiklerini ama bu küfrün onları dinden çıkarmadığını’ açıklamak için, ‘küfr dune küfür’ veya ‘küfrün la yenkul ani’l-mille’ kavramlarını kullanmışlardır. Selefiler, doğrudan kaynaklara dayandıkları iddia etseler de aslında çoğu kere, ulemânın görüşlerini, yorumlarını kendilerine delil olarak kabul etmektedirler. İbni Abdülvehhab’ın şirk dediklerinin bir kısmını, sünni âlimler şirk kabul etmemiştir! Abdulvehhab, ameli imandan bir cüz kabul etmiştir. Ama ağabeyi Süleyman bin Abdülvehhab, kardeşinin aşırılıklarına karşı çıkmış ve ona reddiye bir eser kaleme almıştır. Günümüz selefilerinden Elbani, ‘Allah’ın hükümleri ile hükmetmeyen herkes mutlak kafir değildir.’ derken, diğer bir selefi Makdisi’de, ‘cehalet bir özürdür, umumi tekfir sakıncalıdır, seçimlere katılanlar kafir değildir.’ demektedir. Selefi tekfirciler kendi görüşlerine uymayan delilleri ya tevil etmekte ya da zayıf deliller olduklarını ileri sürmektedirler. Makdisi tıpkı Hariciler gibi, mürtet olduğunu kabul ettiği Müslüman yöneticilerle savaşmayı, diğer kafirlerle savaşmaktan daha öncelikli kabul etmektedir. Makdisi’nin Tekfir ettiği kesimi ise Elbani Müslüman saymaktadır!

Görüldüğü gibi tekfirci selefi anlayış arasında bir bütünlük yoktur. “Bir kimse Müslüman kardeşini tekfir ederse, küfür ikisinden biri üzerine döner.” (Müslim, İman 26); “Herhangi bir Müslüman diğer bir Müslüman’ı tekfir ettiğinde o kâfirse kâfirdir, değilse kendisi kâfir olur.” (Ebu Davûd, Sünnet 15) hadisi ve savaşta yere düştükten sonra kelime-i şehadeti getiren kişiyi öldüren Halid b. Velid’i hesaba çeken Peygamber Halid’in: “Korktu da bundan dolayı kelime-i şehadeti getirdi” demesi üzerine, “Kalbini yarıp baktın mı?” diyerek onu hesaba çekmesi (Ebû Dâvud, Cihad, 95; Ibn Mâce, Fiten, 1); “Sizin için en korktuğum şey Allahın kendisine bir miktar ilim verdiği adamdır ki kılıcını sıyırır, onunla komşusuna vurur ve onu küfürle itham eder. Küfürle itham eden küfre daha yakındır.” (İbni Hibban, Sahih, 248; Tahavi, Müskilül Asar, 864) hadisleri öncelediğini ileri süren tekfircilere nedense hiç mesaj vermemektedir! Nisa suresi 94. ayet: “Ey iman edenler! Allah yolunda savaşa çıktığınız zaman iyi anlayıp dinleyin. Size selâm verene, dünya hayatının geçici menfaatine göz dikerek “Sen mümin değilsin” demeyin; çünkü Allah katında sayısız ganimetler vardır. Daha önceleri siz de böyleydiniz. derken Allah size lütufta bulundu. Bu sebeple iyi anlayıp dinleyin. Hiç şüphe yok ki Allah bütün yaptıklarınızdan haberdardır.” meali, her ayetin ‘zahirine göre’ hüküm çıkarmaya çalışanlar bu kesime hiç mi bir şey anlatmamaktadır? Aslında tüm bu ayet ve hadisler tekfircilerin temellerinin ne kadar zayıf olduğunu gösteren delillerden bazılarını oluşturmaktadır. Peygamberimiz Medine’de ki münafıklara toleranslı davranmış, onları kâfir ilan etmeyerek ortaya çıkacak zararları ortadan kaldırmıştır. Sahabe’den Hatip, Mekke’nin fethi ile ilgili hazırlıkları müşriklere haber vermiş, bu ortaya çıkınca, “Mekke’deki akrabalarını korumak için” yaptığını itiraf etmişti. Peygamberimiz onu öldürmemiştir! Bu tavır, fiili esas almak değil, niyeti öncelemek üzerinden hareket etmeye en güzel örnektir. Hz Ali, iç savaş sırasında rakiplerini tekfir etmemiş, kendisine İsyan edenleri, “Kardeşler” olarak ifade etmiştir. Kur’an, ‘Fitne çıkarmanın adam öldürmekten daha kötü’ (Bakara, 191) bir suç olduğunu belirtmektedir. Âlimlerimiz tekfiri kişi üzerinden değil, ilke temelleri üzerinden yapmayı tercih etmişlerdir. Ebu Hanife de, “Ehli kıble için son hükmün Allah’a havale edilmesi gerektiğini” bildirmiş, ‘Ehli kıblenin tekfir edilemeyeceğini’ (Ebû Hanîfe¸ “el-Fıkhu’l-Ebsat”¸ s. 44; Ebu’l-İz¸ Ali b. Muhammed¸ Şerhu’l- Akîdeti’t-Tahâviyye, s. 240) bildirmiştir. Aliyyül-Kari, şia’nın tekfirinin doğru olmadığını delilleriyle ortaya koymuştur. Tekfircilik kötü bir bidattır! Tekfircilerin arka planında, cehalet, taassup, mezhepçilik, öfke, menfaat beklentisi yer almaktadır! Tekfir, İslam düşmanlarının arzu ettiği bir şeydir! Tekfir, safları bölüp güçleri zayıflatır, fitneyi artırarak değişime engel olur. Tekfircilik, doğası gereği Müslümanları ötekileştirir. Müslümanların ana bünyesini parçalar ve yıkar. Selefi gruplar, Sünni dünyanın çok az bir kısmını oluşturmaktadır! Maide 44. ayet (Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse işte onlar kâfirlerin ta kendileridir.) için İbn-i Abbas, “buradaki küfrün insanı dinden çıkarmayan küfür (küfrün dune küfür) olduğunu,  söyler. Buhari, “Kim bizim kıldığımız namazı kılarsa, bizim kıblemize yönelir ve bizim kestiğimiz yerse o kimse Müslüman’dır.” (Buhârî, Kitabu’s-Salât, 28. Hadis no: 391) hadisinin anlamı da gayet açık olmasına rağmen, “zahirine” bakmadan anlamı terk edilmekte ve hadis tekfircilerce tevil edilmektedirler. 

Evliyadan yardım istemek gibi küfür ameli işleyen, cehaleti sebebiyle tekfir edilemez. Zira ilim azalmış, cehalet artmıştır. (Muhammed b. Abdulvehhab, Ed Durerus Seniyye, 2/301); “Kişi, bilmeden yaptığı amelden Ötürü kâfir olup, dinden çıkmaz. Putların ve tağutların adına yemin ederek küfür ameli işleyen adam ” Ya Rasullulah bilmiyordum ” deyince rahmet Peygamberi adamı yine Müslüman sayıp serbest bırakmıştır.” (Hanbel, Müsned, K. tevhid, hadis 73)

Tekfircilerde ana unsur, tekfir eğilimi olduğu için, usül olarak ta bu eğilimi ispat gayreti içinde nasları yeniden yorumlamaya girişmişlerdir! Ayet ve hadislerin bazen zahir, bazen mecaz anlamlarını ön plana çıkaran bu bakış açısında belirleyici olan tek unsur, tekfir anlayışı olmaktadır. Tekfir ideolojisini desteklemediğinde, ayet ve hadislerin açıklamaları, ‘tercih edilen’ ulema görüşleri ile daraltılmakta veya genişletilmektedir! Selefilikte âlimlerin sözleri bağlamından kopartılmakta, bir sözü diğer sözü ile geçersiz veya etkisiz hale getirilmeye çalışılmaktadır. Kısaca tekfir gibi önemli bir konu, “yoruma dayanmakta”, İslam, tekfirci bir çerçeve içine oturtulmaya çalışılmaktadır. Halis Bayancuk, kelime-i tevhid’in ilk şartının tağutu inkar olduğunu belirtmekte, bir kere bir sistem İslam ilkeleri üzerine kurulmadığında, silsile halinde; mahkemelere başvuranlar, seçimde oy kullananlar, askerlik yapanlar, memurlar sırayla hepsi şirke düşmüş ilan edilmektedir. Ayetler başta, diğer bütün dini metin ve örnekler kendi fikri sabitliklerini onaylatmak için kullanılmaktadır. Tekfircilerde sadece lafızcı değil aynı zamanda parçacı ve seçici bir yaklaşım göze çarpmaktadır. Müslümanların tarih, kültür ve medeniyet kurma serüvenleri içinde oluşturduğu bilgi, tecrübe ve geleneği dikkate almadan doğrudan bugüne aktarmalar yapılmakta, katı ve irfan yoksunu bir yüzeysellik içinde karmaşık meseleler sabit bir düşünsel zemine oturtmaktadır.

Sanaldan bir iki alıntı yapalım: “Tekfirci olmadan önce kendisinin müşrik olduğunu söyleyen ve kendisine tekfirciliği öğreten Hanzala’yı kafir ilan eden ve daha sonra Hanzala’yı tekfir etmediği için yine kendisi de tekfirci olan Ebu Haris’i tekfir eden” veya “Zehebi, Teymiyye, İbni Kayyim, İbni Hacer, Suyuti, Nevevi, Beyhaki benim imamlarım değil ve hepsi kafir” ve “ Teymiyye kafirdi, onun küfrünü bilip ‘ona kafir denmez’ diyen de kafirdir.” bir bakış açısının bu ümmete ve dine nefaydası olabilir?

Tawheed adlı sanal grupta, “Ehli kitabın kestiği yenir” derken, “Cehmilerin (Eşari ve Maturidilerin) kestikleri haramdır ve arkalarında namaz kılınmaz” diye ahkam kesmektedirler.

Tekfirci Seyyid Muhammed Kılıç: “Her kim ikrah olmadan beşeri sistemlere muhakeme olursa biz bu kimseleri tekfir ediyoruz. Aynı zamanda bunların küfründen şüphe edenleri de tekfir ediyoruz. Aynı zamanda bunların küfründen şüphe edenleri de tekfir ediyoruz. İsimlerin ne önemi var?” (https://twitter.com/talebe4242/status/1690289326402269184) derken diğer bir tekfirci Halis Bayuncuk: “Bir Müslüman zulme uğradığında, tağutun mahkemesine başvurursa, bu onu küfre götürecek bir amel değildir., Darul küfürde şeri mahkeme yoksa, beşeri mahkemeye müracaat edenler kafir olmaz.” diyerek (https://www.youtube.com/watch?v=yua1wwT8Ujo, Veciz 48 dersler, dk. 17 ve dk 41) mahkemeye başvurmuştur ama Murat Gezenler ve Ebu Haris de Halis Bayuncuk’u tekfir etmemişlerdir! Bi karar verin kafir (!) miyiz değil miyiz? Ortada zan var ise bir mümin nasıl tekfir edilebilir? Aslında Türkiye’deki tekfirci kesim, dürüst değiller. Tekfir usulünü birbirlerine uygulamıyorlar. Zaten usulde hatalılar, pratikte de ameli münafıklık yapıyorlar… Kısaca bu zihniyetle ne ümmet kurulur ne de kurulsa bile devam eder! Tekfirci Murat Gezenler veya Ebu Haris’in videolarının başlıkları bile ruh hallerini anlamamıza yeterli olur kanaatindeyim: “Tekfir dinin aslından mıdır?- Akide beyanı”; “ Tekfir dinin aslından mıdır, Ders 3” Bu zihniyetin varacağı son noktaya bir örnek verelim: Ebu Huzeyfe adlı tekfirci, tekfirci Hanzala’yı mahkemeye başvurduğu için tekfir ediyor ve tekfirci Murat Gezenler’i de, Hanzala’yı tekfir etmediği için tekfir ediyor!

“IŞİD, Sünni toplumları Müslüman kabul ederken, biz müşrik kabul ediyoruz. Türkler IŞİD için Müslümandır. Ama bizim için değildir.” diyen (Murat Gezenler, “Türkler Müslüman değildir, müşriktir” – İsmail SAYMAZ Sözcü Gazetesi, 29 Eylül 2020) tekfirci Murat Gezenler bir videosunda da, “Diyelim ki Türkiye’de Zeyd diye birisi var, hiçbir şirk amelini görmedik, namaz da kılıyor. Biz buna müşrik deriz. Hatta müşrik demeyeni de tekfir ederiz.” demekte ve “Namazı İslam alameti görüp namaz kılana Müslüman muamelesi yapanları tekfir etmektedir.” Peki aynı Gezenler “Namazı İslam alameti gören ehli sünneti tekfir ediyor ama namazı İslam alameti gören IŞİD’i  tekfir etmiyor! Neden? Çünkü cemaatinin çoğu İŞİD zihniyetinde…! Halbuki ‘kendi usulüne’ göre, müşriğe müşrik demeyen bir kişi olarak kendisi  ‘müşrik’tir ve Müslümana kafir dediği için de aynı zamanda wehhabilere göre ‘zındık’tır! Halbuki efendimiz  ezan sesi duyulduğunda küfür diyarında bulunan bir kavme baskın yapmaktan vazgeçmiştir. (Müslim, Sahîh, Salât 6) Ahmed el Hazimi, Süleyman el Ulvan, Ebu Selman Es-Somali gibi selefiler de “namazı İslam alameti görmekte” ve aksini iddia edenlere “zındık” demektedirler! Ehli sünnete göre zaten, “ehli kıble tekfir edilemez!” (Nisa, 94; Buhârî, Salât, 28 [391]; İbn Asâkir, Tebyînü keẕibi’l-müfterî, s. 408-409; Ali el-Kārî, Mineḥu’r-ravżi’l-ezher fî şerḥi’l-Fıḳhi’l-ekber, s. 162; Keşmîrî, İkfârü’l-mülḥidîn fî żarûriyyâti’d-dîn, s. 16-17; İbn Mâce, Cenâiz, 31; Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ, II/32) “Müslümana sövmek fısktır. Onunla çarpışmak ise küfürdür.” (Müslim, I/325); “Herhangi bir kimse, din kardeşine ‘Ey kâfir!’ derse, bu tekfir sebebiyle ikisinden biri muhakkak küfre döner. Eğer o kimse dediği gibi ise ne ala. Aksi takdirde sözü kendi aleyhine döner.” (Müslim, I/319)

Aslında Murat Gezenler ve Halis Bayancuk usülen selefi değil, kendi görüşlerini merkeze koyan mealcidirler. Selefin önderlerinden ne Teymiyye ne de İ. Hanbel görüşleri onları bağlamaz: “Dört İmam ve Müslümanların diğer imamlarının ittifakı ile, durumu kapalı olan her Müslümanın arkasında namaz kılınır. Kim, “Ben sadece Batınî akidesini tanıdığım kimsenin arkasında Cuma yahut Cemaat namazı kılarım” derse; sahabeye, onlara iyilikle uyanlara, Müslümanların dört imamına ve diğerlerine muhalefet etmiş bir bid’atçıdır. Allah en iyisini bilir.” (İbni Teymiyye, Mecmuul Fetava, Darul Vefa, 2005, 3. Baskı, 4/331 (4/542) İmam Ahmed’in oğlu Salih diyor ki: Babama bilmediğimiz birinin arkasında kıldığımız namazı sordum: İmam Ahmed dedi ki: Namazını kıl, şayet sana bida’t sahibi olduğu beyan olursa namazını i’ade et. (Mesail-ul İmam Ahmed bir-Rivayetu İbnuhu Salih No: 562) Meşhur selefi Makdisi: “Dünyalık elde etmek ve maaş için tağutların kurumlarına ve batıl velayetlerine bağlı kalarak onlara yalakalık yapanlar. Bu kimsenin Arkasında kılınan namazı batıl olarak görmeyiz. Onların Arkasında namaz kılmanın hükmü, fasığın ya da küfre düşürmeyen bid’at ehlinin arkasında namaz kılmanın hükmü gibidir.” (Makdisi, Akidemiz kitabı, Namaz babı, s. 50 – 51)

1800’lü yıllarlada Vehhabilik haricilik ile özdeş bir yola girer. Vehhabi Alim Hamed Atik, o sırada Osmanlı’nın elindeki Mekke-i Mükerreme’yi, bir şirk beldesi olarak tanımlamıştır. Ebu Hanife’nin mürciye olduğu iddia edilmiştir. Günümüz Selefileride, Hanefi, Maturidi ve Eş’ari’yi mürciye olarak tanımlar. Daeş ise demokrasiyi,  demokrasi ile yönetilen bir ülkede çalışanları, seçimleri, küfre neden olan ameller olarak görür. Kendilerinin tekfir ettiklerini tekfir etmeyenleri de, silsile yoluyla kâfir ilan eder ve cehaleti de özür saymazlar. Kafkasyalı aşırı bir tekfirci grup, tekfirci Makdisi’yi Hamas’ı tekfir etmediği için, tekfirci Ebû katâde’yi de selefi Elbani’ye mürciye demediği için tekfir etmektedir. Aynı aşırı grup, El Kaide lideri Eymen ez-Zevahiri’yi de Şii toplumunu genel olarak tekfir etmediği için tekfir eder. Ve yine aynı grup, Suriye ve Irak halkından zekât topladığı için Daeş’ide tekfir etmektedir. Tartusi ve Ebu Katade, “cehaleti özür kabul edip” tekfir nedeni kabul etmezken ve  yine Makdisi, Tartusi ve Ebu Katade “oy kullananları” tekfir etmezken, Murat Gezenler “cehaleti de, oy kullanmayı da” tekfir sebebi sayar. Kim, kime göre kâfir ve kesinlik arz etmeyen bu durumdan neden Müslümanlar birbirini tekfir etmektedir? Görüldüğü gibi tekfircilikte bir son, sınır bulunmamaktadır. Her bir tekfirci grup görüşünü paylaşmadığı üstündeki kademeyi mürciye, altındakini de haricilikle suçlamaktadır.

Tarihte Selefilik yükseldikçe şiilikte yükselmiştir! Her iki grupta, aşırılığı besleyen unsurlar içermektedir. Farslılar, şiilik üzerinden kimlik mücadelesine girerek, Araplara başkaldırmıştır. Günümüzde İran’da, devletin kontrolü tamamen ulemanın eline geçmiştir. Bu da, İran İslam devletinin kendisini tüketmektedir. Vehhabilerin politikası, şiilerin iktidarını güçlendirmekte, şiilerin yayılmacı politikası da, Arap ülkelerindeki monarşiye güç katmaktadır! Halbuki Müslüman çoğunluklu devletlerin sahip olduğu topraklar arasında coğrafi yönden süreklilik vardır. Batıda modernleşme, yenilik ve gelişme anlamına gelirken Mısır ve İran’da, bağımlılık ve taklit olarak anlaşılmıştır. Bu durum, çağdaşlaşmanın yanlış araçlarla doğruyu arama olarak görülmesine sebep olmuş, bu oranda da tepki almıştır. İlahi otorite denilen şey, beşer elinde gerçekleşmektedir!  İslam dininde, Allah adına yargılayan veya Allah adına ahkam kesen ne bir kutsal Kilise ne de bir kutsal kişi vardır. (Ahmet Emin Dağ, İç tehdit ve riskler ışığında İslam dünyasının geleceği)

Sıffın savaşı zemininde siyasi bir tavır olarak ortaya çıkan tekfir, haricilerin iman-amel ve büyük günah anlayışlarının ayrılmaz bir parçası haline dönüşmüştür. Her türlü ameli imanın aslına dâhil ederek, bunları terk eden herkesi büyük günah işlemiş gibi kabul edip tekfir etmişlerdir. (Prof  Dr Temel Yeşilyurt, Çağdaş inanç problemleri, s. 76) Ehli sünnet alimleri, ‘ehli kıbleden birinin tekfir edilemeyeceğini’ ilke olarak benimsemiştir. (Ali bin Muhammed Ebu’l-İzz, Şerhu’l Akidetu’t-Tahaviyye, s. 240) Ebu Hanife’de, ‘ehl-i kıbleden olan Müslümanı küfre nispet etmeyiz.’ (el-Fıkhu’l-ebsat, s. 44) demektedir. Günümüzde tekfir hareketleri siyasi olup, bir reaksiyon durumunu yansıtmaktadır. Ey iman edenler! Size selam veren kimseye, dünya hayatının geçici menfaatlerine göz dikerek, ‘sen mümin değilsin’ demeyiniz. (Nisa, 94) Ayrıca efendimizin bir hadisinde, ‘Müslüman kardeşine kafir diyen kimsenin sözü isabetli ise muhataba gideceği, değilse dönüp dolaşıp kendisine geri döneceği’ beyanı tekfir konusunda son derece titiz davranılması gerektiğini vurgulamaktadır. (Prof  Dr Temel Yeşilyurt, Çağdaş inanç problemleri, s. 78)

Radikal anlayış, insani tecrübe ve birikimi elinin tersiyle itmekle kalmamış, Müslüman toplumun birlik ve ahengini de tarihsiz bir biçimde tarumar etmiştir. (Prof. Adnan Bülent Baloğlu, Son hurafe Deizm, s. 78)

Müslüman’a tekfir etme yarışına giren selefiler, Allah’ın, ‘ben Rabbim’ diyen firavuna Hz. Musa’nın ‘yumuşak söz’  (Taha, 44) söylemesini; Okçular tepesine terk edenlere Hz Muhammed’in ‘kaba söz’ (Ali İmran, 159) söylememesini istiyor! Ey tekfirciler, harici zihniyetli selefiler! Tekfir ettiğiniz ehli sünnet, tarikatçı veya cemaatler, firavun’dan daha müşrik; uhud savaşını kaybetmemize neden olan Müslümanlardan daha mı günahkârlar? Bu mu sizin Kur’an ve hadis Müslümanlığınız, selef akideniz?!

İşid’in uygulamaları gerçek İslam mı? İşid’in uygulamalarının İslami kaynaklarda temeli var mıdır?
Hadis rivayetlerini temel alıp İslam’ı yorumladığını iddia eden kimi grupların taassup ve cehaletlerini İslam ile özdeşleştirmek, bizzat işid’in içine düştüğü sübjektivizm ve ön yargılı değerlendirmeler kadar hakikatten uzak yaklaşımlardır. Hadis İslam’ın ikinci kaynağıdır ama senet-metin tenkidi, zayıf-ehad haber gibi terimler ile bu ilim dalında hadislerde tahriç edilmiş, hadis rivayet edenler cerh ve ta’dil değerlendirmelerine tabi tutulmuşlardır. Kur’an’daki ‘hikmet ve beyan’ kavramlarının işaret ettiği üzere hadis bizim için Kur’an’ı açıklayıcı olarak çok önemli bir konuma sahiptir ama işid gibi örgütler hadis hatta haberler ile kendi önderlerinin yorumlarını neredeyse Kur’an seviyesine çıkararak, yukarıda bir kısmını saydığımız hadis kritiklerini göz ardı ederek tüm rivayetler ve haberleri sahih hadis statüsünde değerlendirmekte ve İslam’ı bu bakış açısı ile yorumlamaktadırlar. Bu usulü İslam ile özdeşleştirip İslam’ın kararmaya çalışmak cehalet ve önyargı gösterisidir. Kur’an, sünnet, icma, kıyas temelleri üzerindeki 1400 senelik ehl-i sünnet içtihatları ve tecrübeleri üzerine yorumlamalı ve aklın ve bilimin yardımıyla da güncel sorunlara çözümler üretilmelidir. İslam’da ne sekülerizm ne tekfircilik ne şirk ne de materyalizm vardır. İslam, vahiy merkezli, akıl ölçekli, ruh dünyasına göz ardı etmeden madde ve manayı birleştirmektir. İslam; Tevhid, adalet, şura, ehliyet, emanet ve ahlaktır!

Kafa karışıklığı ve kavram kargaşası üzerine

 İman, görmeden, bilgi alanına girmeyen konularda mutmain bir kalp ile inanmayı ifade eder. Karşılığı da o nedenle cennettir, bi-iznillah! Zaten İslam’ın alternatiflerine bakınca veya sahip olduğumuz sınırlı akılla sınırsızlığın boyutlarını zorlamaya kalkınca, akıl bu yükü bir yerden sonra çekmemektedir. Gazali o nedenle muhteşemdir, çoğu kişinin içine dalıp bocaladığı felsefe dünyasını hazmedip dipsiz karanlık bir kuyu olduğunu fark edip hayata, insana, ruha, aşkın olana dönüş yapmıştır. Marjinal solun Das Kapital’e; evrimcilerin Türlerin Kökeni’ne, ateistin Paralel Evren iddiasına imanı kadar bizim Kur’an’a imanımız yoksa, zaten biz baştan kaybetmişiz demektir. Ayrıca, İslamî camianın içinde olup İslam’a salt ideolojik yaklaşıp, İslamî bir devlet idealini önceleyen ama İslam’ın “iman, ibadet, ahlak” boyutunu arka plana atıp “muamelat ve ukubat” bölümüne odaklanan kimi Müslümanlar, “İslam’ın zafer dini değil sefer dini olduğunu” ve Allah’ın bizi tebliğ ile (Şura, 48, Rad, 40; Yasin, 17; Nahl, 44, 82, 125; Ali İmran, 120 vd.)  vazifelendirip, yaşarken tebliğ edip bu yolda sabredenlerin (Asr, 3) kazandığı bir imtihan dünyasında olduğumuzu unutmaları sonucu bir bezginlik veya hayal kırıklığı yaşamalarına neden olmaktadır.

Çözüm, ehli sünnet çizgisinden ayrılmadan güncel sorulara çağa uygun cevaplar üretebilmek ve marjinal olan veya sübjektif yaklaşımlardan uzak kalabilmektedir. Unutmamalıdır ki, imtihan dünyasındayız ve imtihan olunmayan kişi veya zaman yoktur! 
“Rabbimiz! Bizi doğru yola eriştirdikten sonra kalplerimizi saptırma, bize tarafından bir rahmet bağışla. Hiç kuşku yok, lütfu bol olan yalnız sensin.” (Ali İmran, 8)

Camide cemaatle namaz kılmak niçin 27 derece daha fazla (Buhari, Ezan, 30) sevaptır?

Efendimiz H,  Muhammed müminleri bir binanın tuğlaları gibi (Buhari, Salat 88; Müslim, Birr 65) birbirine kenetlenmesini istemiştir. Zaten ümmet kavramı da bunu ifade etmektedir. Cuma namazı müminlerin haftalık buluşmasını, selamlaşma, komşu hakkı, kul hakkı gibi kavramlardan evrensel tanışma vesilesi olan hac-umre gibi ibadetlere hep müminlerin birbiriyle kenetlenmesine, tanışmasını, tanışmasını amaçlar. Ama aynı camide, aynı safta namaz kılıp sonra birbirine küs olan, kul hakkı yiyen, çeşitli siyasi, sendikal, sportif gruplara bölünüp parçalananlar İslam’ın ruhunu kavrayamamış kimselerdir. Şeklî olarak ibadet görevini yerine getirse bile, ibadetlerin ruhunu anlamamış demektir. Bu ibadet kıyamet günü işe yarar mı bilinmez ama dünyada müminlerin meselesini çözmediği ortadadır! Bu konuda ihlas adlı yazımıza bakılmasını tavsiye ederiz.

Tekfircilik ve Deaş

Afganistan ve Irak’ın işgali, Filistin sorununun çözümsüzlüğe mahkum edilmesi, işgal altındaki Müslüman ülkelerde ümitsizlik ve çaresizliğin yayılmasına neden olmuştur. Ezilen, baskı altında yaşamaya mecbur bırakılan insanların öfke ve intikam duyguları istismara açık hale gelmiştir. Halkı ırklar ve mezhepler üzerinden bölen uygulamalar radikal eğilimli örgütlere istedikleri fırsatı vermiştir. (Deaş, dehşete dayalı bir din istismarı, DİB, 2018, s. 11) Örgütün insan kaynaklarını çoğunlukla gençler oluşturmaktadır. Bu genç kitleyi 4 grupta ele almak mümkündür: Bunlardan birincisi yıllardır Savaş bölgelerinde şiddetin ve vahşetin gölgesinde büyümüş kişilerdir. İkinci kitle göçmenlerin çocuklarıdır, toplum tarafından dışlanma yaşamış, aşağılamış kişilerdir. Üçüncü kitle henüz yeni Müslüman olmuş gençlerdir. Dördüncü grup ise cihad, şehadet gibi yüce gayelerini bu örgütün söylem ve eylemleri üzerinden gerçekleştireceğine inandırılan gençlerdir. Bu 4 grubun ortak özelliği ehli sünnetin dengeli ve kuşatıcı yaklaşımıyla tanışamamış olmalarıdır. (s. 13-17) Deaş’ın beslendiği damar vehhabilik hareketidir. Vehhabilik parçacı ve yıkıcı bir harekettir. (s. 22) Deaş’a göre iman kalp ile tasdik, dil ile ikrar ve amellerin ifasından ibarettir. Bu üçünden birinin eksik olması kişiyi dinden çıkarır. Halbuki ehli sünnete göre ameller imanın gereği ve tamamlayıcısıdır. (s. 26) Deaş siyasi açıdan düşman olduğu herkesi tekfir etmektedir. Bu da ümmetin birliğine zarar vermektedir, amaç şiddet ve terörü meşrulaştırmaktır. (s. 27) Deaş’ın kültürel mirası ve sanat eserlerinin tahrip etmesi, Müslüman toplumlara yönetilen ve batılı kaynaklarda yer verilen barbarlık iftirasının genç imanlara aşılanmasına neden olmaktadır. (s. 31) Deaş’ın canına kıydığı, zulmettiği insanlar müslümanlardır. (s. 34) Deaş, cihadı işkence ve zulüm ile özdeşleştirmiştir. (s. 38) Masum insanları öldürmek cihad değil cinayettir. (s. 43) Deaş ile mücadele etmek için ayetlerin geniş nedenine, hadislerin söyleniş hikmetine, dini metinlerin bütünlüğüne dikkat etmeli, 1400 yılı aşan İslam ilim geleneği içinde oluşmuş olan yorumlama usulleri göz ardı edilmemeli, tekfir edici dil kullanmaktan uzak durmalıdır. Dini bir anlayışı benimseyip sonra da onu hakikatin yegane temsilcisi olarak görmek taassuptur, tek doğruyu bulan tek kurtuluşa eren veya tek isabet eden bizim görüşümüzdür mantığı kişileri de grupları da felakete sürükler. (s. 44-47)

Kısacası, “Şiddeti ideolojik hedefleri için bir vasıta kabul eden gruplar, yaptıkları eylemlerle, İslam’ı ve Müslümanları karalamayı bir kazanç sektörüne dönüştüren uluslararası güç odaklarının değirmenine su taşımaktadırlar.” (Modern çağın inanç sorunları, Diyanet Yayınları, Heyet, s. 120) “Mevcut radikal selefilik, tarihteki selefiliğin genleriyle oynanmış, başkalaşıma uğramış halidir. Ufku dardır, gelecek vizyonu yoktur, derinlikten yoksundur. Selefilik, dini hayatta bir daralmayı, katılığı ve statikliği ifade eder. Neoselefilik şiddet ve hiddetiyle nefret ve düşmanlık tohumları ekmektedir.” (Modern çağın inanç sorunları, Diyanet Yayınları, Heyet, s. 124-125) 

.

.

Tarikatlarda şirk sohbetleri başladığı; Şiilerde Ehli Sünnet’e karşı takiyyeyi bırakıp sahabelere hakaretten vaz geçtikleri an, ümmet coğrafyasında pek çok soru kendiliğinden düzelecektir bi-iznillah! 

Şiilik, tarikat dosyaları, yakında inşallah!

.

.

Yolların ayrılış noktasında İslam

-Kitap özeti-

Müslüman olduktan sonra da dini cepheden Hristiyan dünyanın din, toplum, kültür, medeniyet, aile, iktisat gibi anlayışlarını çok sert eleştirmeye başlamıştır. 1950’lerde ABD ve daha sonra Avrupa’da kalmasından sonra tutumunda biraz yumuşama olmuştur. Keskin muhalefet batılı kamuoyuna İslam’ı anlatma hedefine ulaşmaya engel olabilirdi. (s. 19) İslam, bir medeniyet için yeterli dinamikleri kendi içinde taşımaktadır. Kur’an’ı ve Hz Muhammed’in ortaya koyduğu anlayış İslam medeniyetinin yeniden ve güçlü bir şekilde ihyasına yeterlidir.  “Bir işin sonu da ancak başındaki usul ve çare ile iyileşebilir. (s. 24) İslam öyle bir hayat düsturudur ki, tarihin doğuşundan bugüne insanı ıslaha yeltenen dini, sosyal ve ahlaki kurallar içinde onun gibisini bulamazsınız. Her millete ve her medeni duruma elverişli tek dindir İslam. (s. 25) İslam hayatım bütününe karışan ve katışan bir dindir: Siyaset, ilim, felsefe, ahlak, ticaret, evlilik, devlet, aile… Bütün bunlar İslam’ın içinde yer alırlar. (s. 26) Dr. Mustafa el Hâlidî

Önsöz

Biz yalnız bizden evvelkilerin ihtiyaç duymadıkları çözümlere muhtaç problemlerle karşı karşıya bulunmakta kalmıyoruz, aynı zamanda problemler bugüne kadar alıştıklarımızdan tamamen farklı yönlerde ortaya çıkıyor. İnsan toplulukları her yerde mecburen esaslı ve köklü bir değişim geçiriyor, bazı eski adetler ikinci defa ortaya çıkıyor. (s. 27) Bütün vaktimi Müslüman doğuda geçirdim, zaman daha sakin yahut isterseniz daha insani diyelim. Bugünkü İslami hayat tatbikatta İslam dini esaslarının sunduğu ideal imkânlardan çok uzak görünüyor, Bugün Müslümanlar arasında egoizm ve kolay hayat düşkünlüğü oluşmuştur.  (s. 28) Geçmiş ve günümüz arasındaki bu açık uzaklaşma beni şaşırtıyor. Müslümanlar arasındaki çöküşün bir sebebi vardır; Müslümanların yavaş yavaş İslami esasların ruh ve manasına uymayı terk etme yolunu tutmuş olmaları. İslam toplumu baştan itibaren dini temeller üzerine kurulmuştur. Bir gayrimüslim olduğum halde İslam’a acıyarak, bizzat Müslümanlara İslam’ı terk ettikleri ve bu yüzden gerilediklerini söylemeye başladım. (s. 29) Beni çeken İslam’ın bütünlüğü, yüksek ahlaki emirlerinin sımsıkı ve düzenli yapısıdır. (s. 30) Bu inceleme ve mukayeseler ben de şu sarsılmaz inancı var etti: İslam hala insanlığın tanıdığı en büyük uyarıcı ve diriltici kuvvet olarak devam etmektedir. Bu kitap, resulullah’ın ashabının gönüllerinde yanan ateşten bir kıvılcım hala gönüllerinde yaşamakta olanlar için yazılmıştır. (s. 31)

Bugün hiçbir millet ve topluluk dünyadan ayrı yalnız başına hayat süremez. Ekonomik faaliyet siyasi sınırları ve coğrafi hudutları tanımaz olmuştur. (s. 33) Kendimizi Hz Muhammed’in izinde gören bizlere göre İslam başlı başına bir kültür alemi ve sınırları belli olan bir sosyal nizamdır. (s. 34) İslam insana, Allah’ın birliğinden doğduğu için hayatında bir bütün olduğunu anlatmakla kalmayıp bize, her dünyevi hayat içinde pratik yolu da göstermektedir. (s. 36) Namaz insanın faaliyet hayatının tümünü içine almaktadır, bütün işlerimizin birer ibadet olarak yapılması gereklidir. Bu, her işimizi şuur içinde, Allah’ın eşsiz olarak ortaya koyduğu evrensel programın bir parçası olarak yapmamız demektir. İslam fert ile onun sosyal çevresi arasındaki münasebetlere de el atmıştır. (s. 38) İnsan dünya hayatında Kemale ulaşabilir. (s. 39) Kötülük Allah’ın bütün insanlara verdiği fıtri ve müspet sıfatları kötü kullanmaktan ileri gelmektedir. Yalnız İslam, insana ruhi yaşayışını bir an zayi etmeden dünya hayatından azami derecede faydalanma imkan ve fırsatını veriyor. (s. 41) Her Müslüman kendisine etrafında cereyan eden olaylardan bizzat mesul bilmelidir. Her vakit ve her yerde Hakkı ayakta tutmak ve batılı ortadan kaldırmak için cihat ve mücadeleyi kendine vazife telakki etmelidir. (s. 44) İslam ilahi devlet şekillerinin en mükemmelidir. Batıda hakim olan gaye, ‘maddi fayda’ ve aktif genişlemedir. (s. 45) İnsanın manevi ilerleme yollarından kendi başına gösterdiği çaba, İslam’ın sosyal yardımlaşma anlayışıyla güç ve denge kazanır. En az güçlük ve en çok teşvikle karşılaşma imkanı olur. Modern batının gerçek mabudu, maddi ferah’tan ibarettir, gücünü kuvvete rağbetten almaktadır. Bu ikisi de eski Roma medeniyetinden ona miras kalmıştır. (s. 47) Batı ile İslam medeniyetleri birbirine benzer ve yakın değildir. Birbirinden farklı kuvvetlere tabi olmuşlardır. İslam imparatorluğu doğdu ve olgunluğuna 80 yıl gibi kısa bir zaman içinde ulaştı. (s. 48) İslam imparatorluğu’nda imtiyazlı bir millet yoktur. (s. 49) Meşhur Roma adaleti yalnız romalılara ait bir adaletti. Nasıl eski Roma’da hakim olan fikri ve sosyal hava, sırf faydaya bağlı idiyse, modern batıda da durum tamamen aynıdır. (s. 50) Batıda hakim olan fikir bütün gücümüzü maddi imkanlarımıza tahsis etmek ve ahlakın kendimizi bağlamasına imkan vermemek şeklindedir. Batı medeniyeti Hıristiyan kilisesinin görüşüyle mücadelesinden doğmuştur. (s. 51) İlim, batıdaki Müslüman İspanya üniversiteleri vasıtasıyla ve ticari münasebetler yoluyla dünyaya yayılmıştır. Araplar, Yunan ilimlerini diriltmiş ve orijinal bir ilim dünyası yaratmış, yeni araştırma yolları bulup geliştirmişlerdir. (s. 53) Fransız ihtilali kilisenin hakimiyetini tamamen yok etmiştir. (s. 54) Madde ve servet batıda, kendisine tapılan Allah’tan başka bir mabut haline gelmiştir. (s. 55) Hıristiyanlığın dünyayı hakir görmesi ve normal arzuları öldürmesine karşı insanlar isyan etmiştir. Sıradan Avrupalının müspet bir tek dini vardır o da maddi ilerleme ve refaha tapınaktır. Hayatın gayesinin tabiatın zulmünden kurtulmak olduğuna inanmışlardır. Bu dinin mabet ve tapınakları büyük fabrikalar, sinemalar, kimya laboratuarları, dans salonları, elektrik santralleridir. (s. 56) Bu dinin kahinleri ise bankerler, altın babaları, mühendisler, sinema yıldızları, sanat öncüleri ve uzay kahramanlarıdır. Ahlak felsefesi yalnız pratik payı da temeline oturtulmuştur. (s. 57) Nefse hakim olmak ve cinsi alakaları kontrol etmek süratle önemini kaybetmiştir. (s. 58) Kapitalizminde komünizmde temel meyil şudur; insanı ahlaki faziletlerden uzaklaştırmak. İslam’ın hedef ve gayelerinin ilk ve en önemlisi, manevi yükseliştir. (s. 59)

Yunan ve Romalılar yalnız ve ancak kendilerini medeni görürlerdi. Avrupalıların İslam’a karşı duydukları nefret, şiddetli bir taassubun kurduğu temeller üzerinde durmaktadır. (s. 61) Avrupalı oryantalistlerin en ileri gelenleri bile, İslam konusunda tarafgirliğe kapılmaktan kurtulamamışlardır. İslam daima hakimlerin önünde duran bir sanıktır, batılı oryantalistler suçu ispat için uğraşan savcı rolünü oynamaktadırlar, avukat rolünü oynayanlar da müvekkilinin suçlu olduğuna bizzat inanmaktadırlar ve bu yüzden hafifletici sebeplerin göz önüne alınmasını istemektedirler. Meseleye, daha önceden varılmış bir netice ve hüküm açısından bakmaktadırlar. Oryantalistler şahitlerini, daha baştan ulaşmayı tasarladıkları sonuca göre seçmektedirler. (s. 62)

Haçlı savaşları, Avrupalı milletlerin ruhunda son derece derin ve devamlı bir iz bırakmıştır, bu savaşların meydana getirdiği taassup ve tarafgirlik, Avrupanın daha önce karşılaşıp denediği hiçbir şeyle ölçülemez, sonra da böylesini görmemiştir. Avrupa Haçlı savaşlarının ruhundan doğmuştur.  (s. 64) Muhammed’e Mahound lakabı takmışlardır, ‘köpeğim’ anlamına gelir. Haçlıların cahilce taassupları Avrupa’nın her tarafına dal budak salmış, aynı taassup memleketlerini putperestlerin (!) boyunduruğundan kurtarmak için Endülüs Hıristiyanlarını harbe teşvik etmiştir. (s. 66)  Rönesans doğu ile batı arasındaki maddi temasa bağlanır, bu temastan İslam’dan fazla Avrupa istifade etmiştir. Avrupa’da reform devresi gelmiş, buna rağmen İslam düşmanlığı yine eşit olarak hepsinde devam etmiştir. Sonra da Avrupa’da dini duyguların zayıfladığı devreye girilmiş fakat İslam’a düşmanlık yine devam etmiştir. İslam’ı küçük görme hastalığı, Avrupa düşüncesinin esaslarından biri olmuştur. (s. 67) İlk müsteşrikler Hıristiyan misyonerlerdi. Oryantalistlerin İslam’a hücumları onlara miras kalmış bir alışkanlıktır. Haçlı seferlerinin getirdiği etkilere dayanır. Haçlı savaşlarının ruhu Avrupa’ya hakim ola gelmiştir. Misyonerler ve papazlar Müslümanlara çok kere putperest adını takarlar. (s. 68) Müslümanların Batı dünyasına kendilerini saydırabilmeleri için gerekli en iyi yol ve metot kuvvetli olmalarıdır. (s. 69)

Gerçek odur ki, Avrupa hiçbir devirde bugünkü kadar İslam’dan uzak olmamıştır. (Eser 1964 yılında yazılmıştır.)  Batı tesiri İslam toplumunu her yerde sarsıp çökertirken biz uykudayız. (s. 71) Gözümüzün önündeki İslam gençliği davamızı terk ediyor ve ideallerimizden kaçıyor. (s. 72) Müslümanlar, batı medeniyetine, İslam medeniyetini diriltecek tek kuvvet nazarı ile bakmaya devam ettikleri müddetçe, batının, ‘İslam boşuna bir gayrettir’ iddiasını dolaylı olarak teyit etmiş olurlar. Batı prensiplerine göre yetişmiş aydınlar arasında dini inancın süratle çökmeye yüz tuttuğu hususunda şüphe yoktur. (s. 73) Batı medeniyetin de düşünce çevresi şiddetle dinin karşısında bulunmaktadır. (s. 74) Müslüman gençleri batı usulüne göre yetiştirme halinde bunların, dinlerine düşmanca bir tutum alacakları daha kuvvetle ihtimaldir. (s. 75) Tarih ispatlıyor ki, hiçbir din İslam kadar ilimde ilerlemeyi teşvik etmemiştir. Avrupa, kültürünü o meşhur Rönesans sebebiyle İslam’a borçlu bulunmaktadır. Bu acı halimiz içinde, şerefli mazimiz de övünmek hakkımız değildir. İlimle ne doğuludur ne de batılı, evrenseldir. (s. 76)

Batı, materyalist kabiliyet sahibidir ve bu yüzden belli başlı nazariye ve anlayışlarında dine karşıdır. Genel olarak Batı eğitim sistemi de böyledir. Zararlı olan Batı medeniyetinin ruhudur ve Müslüman’ın ilimlere o ruhla yaklaşmasıdır. Müslüman gençleri yetiştirirken -hiçbir devrelerinde- Batı felsefelerine tenezzül etmeyeceğiz. (s. 77) Sanki bütün dünya Avrupa için, onun medeniyeti için var edilmiş, sanki diğer milletçiler birer hizmetçidirler. Böyle bir tarih kültürünün Avrupa dışında kalan millet gençlerinin zihin ve ruhlarında bıraktığı tek tesir, aşağılık duygusudur. İslami görüş noktasından bir dünya tarihi yazabilmek farzdır, aksi halde yeni yetişen neslimiz kendini İslam’ı küçük görmeye sevk eden o gizli cereyanların tesiri altında kalmaya devam edecektir. (s. 80) İslam ırkçılık ve soy taassubunu iptal etmiş, insani kardeşlik ve eşitliğin yolunu açmıştır. fakat Avrupa medeniyeti hala ırk ve cins taassubunun dar ufkundan öteye öteyi görebilmekten acizdir. İslam diğer bütün kültürlerden üstündür. Batı medeniyetini taklit edemeyiz, zaten buna ihtiyacımız da yoktur.  (s. 81) Batı hayat tarzını taklit, İslam medeniyetine yönelen en büyük tehlikeyi teşkil eder. Bu hastalık Müslümanların düştüğü ümitsizliğe bağlanır. (s. 83) Sözde Aydınlar İslam’daki asıl kaynaklara yönelecek yerde zamanımızdaki donmuş fıkıhla şeriatı dolaylı olarak aynı şey gibi değerlendirirler. (s. 84) Batı İslam esasları ile tenkit kabul etmez bir zıtlık içindedir. (s. 85) Bir Müslüman hayat tarzında Avrupa’yı taklit ederse, Avrupa medeniyetini tercih ettiği ortaya çıkmış olur. Taklit aşağılık duygusunun neticesidir. Müslüman’ın İslam’ı yaşatabilmesi için dik başlı olarak yaşaması gereklidir. (s. 86) Hiçbir medeniyet maziye bağlılığını kaybettikten sonra varlığını korumaya muktedir olamaz. (s. 87) Resulullah’ın sünnetini uygulamak İslam’ın varlığını korumak demektir. Sünnet İslam binasını tutan çelik iskelettir.  (s. 89) Resulü Ekrem’in hayatı Kur’an-ı Kerim’in canlı temsili idi. Vahyi bize tebliğ edene uymadıkça, Kur’an’ın hakkını ödemiş olamayız. İslam bir insan hayatının ruhi ve maddi tarafları arasında tam bir ahenk kurar. Kuran-ı Kerim ayetlerinden bazılarının 20. asırda yaşayan bizler için değil vahyin indiği Asya’da yaşayan Araplar için gelmiş olduğu şeklindeki anlayış, İslam’a aykırıdır. (s. 90) Arap dilinde 70 rakamını kullanmak daha ziyade çokluk ifade etmek içindir. (s. 91) Asrımızda hadislerin tümüne güvenemeyeceklerini zanneden birçok Müslüman vardır. İlk muhaddisler, özellikle Buharı ve Müslim, her hadisin sıhhatini süzgeçten geçirme hususunda insan kudretinin erişebileceği en ince titizliği göstermişlerdir, öyle ki bu inceleme Avrupa tarihçilerinin eski tarihin kaynaklarını incelerken başvura geldikleri inceleme tarzından çok daha güçlüdür. (s. 94) Hiçbir yalan hadis muhaddislere gizli kalmamıştır. (s. 97) Aynı zamanda hem sünnete uymamız hem de batının hayat tarzına ayak uydurmamız mümkün değildir. Sünnet, Batı medeniyetinin dayandığı fikri temellere açıktan açığa karşıdır. (s. 98) İslam’a göre durumumuzu sünnete göre durumumuz belirleyecektir. (s. 100) Felsefe yalnız kendi dar çerçevesi içine bütün sırları ile alemi sığdırma iddiasında bulunarak akıl sınırlarını aşar. (s. 101) Sünneti ayakta tutmayı ve hayatı ona göre düzenlemeyi gerektiren üç açık sebep vardır. İslam’daki ibadet anlayışı bütün hayatımızı içine almaktadır. (s. 104) Sünnet davranışlarımızı bir düzene sokar. (s. 105) İslam fertleri adet ve mizaçların benzer olması yoluna sevk etmeyi esaslı noktalardan biri olarak görür. (s. 107) Sünnetle devamlı olarak Resulullah’ın işimize benzer bir işini aramaya ve düşünmeye mecbur oluruz. (s. 108) Biz İslam’ı diğer medeni düzenlerden üstün kabul ediyoruz. İslam hayatı bütünüyle içine alıyor. Dünya ve ahrete, ruh ve cesede, fert ve topluma aynı önemi veriyor. (s. 109) İslam kültür hayatının kalıntıları, Batı adet ve görüşlerinin tesiriyle her yerde çökmektedir, bunun manası ölümdür. (s. 111) İslam kültürü ‘zaman aşımına tabidir’ diyemeyiz. İnsanlık, İslam’ınkinden daha güzel bir ahlak düzenini ortaya koyamamıştır. (s. 112) İnsan gayret ve zekasının bütün ürünleri İslam’ı teyit etmiştir. İslam insanlar bulmadan önce iyi ve kötü olanları bizlere bildirmiştir. (s. 113) Kültür ve medeniyetimizi yeniden diriltmek mümkündür. Biz İslam’ın bir reforma ihtiyacı olduğunu kabul etmiyoruz. Kendi kusur ve kötülüklerimizi ıslaha muhtacız; yoksa İslam’ın sanılan ve aslı olmayan kusurlarını değil. (s. 113) Biz terk edilmiş o eski prensiplere dönmeye ve onları yeniden tatbik etmeye muhtacız. Bizden evvelkiler bütün dünyaya müsamaha ve iyilikle gönüllerini açtıkları halde Biz benciliz, gönül fukarasıyız.  Onların kalbi imanla dolu iken bizimki bomboş. (s. 114) Biz bu utanç veren çöküşten bir yolla kurtulabiliriz ki o da, bu utancın sebeplerin yok etmeye tam manasıyla azmedinceye kadar acısını tatmaktır. Dirilmek iki şeye bağlıdır; bahane bulma, mazeret arama psikolojisini terk etmek ve tam bir azim ve ve şuurla Resulullah’ın sünneti ile amel etmek. (s. 115) Yeni eflatunculuk felsefesinin modası çoktan geçmiştir. Bir Müslüman eski şahsi anlayışları, İslam’ın asıl hedef ve esaslarını temsil ediyormuş gibi kabul edemez. Kur’an ve sünnet ışığında İslami görüşleri gözden geçirmemizin sonucunda çağdaş hayatımızın ihtiyaçlarına da cevap veren bir fıkıh aydınlığa çıkacaktır. Eski fıkıh Aristo felsefesinin hakim olduğu hayatın çağrısına cevap vermiştir. (s. 116) Kaybetmiş bulunduğumuz kendimize güven duygusunu yenileyebilirsek o zaman yolumuzda ilerleme ve yükselmeyi umabiliriz. (s. 117) İslam insanların kendi aralarındaki ilişkileri de idare etmeyi hedef edinmiştir. (s. 121) İslam’ın ileri sürdüğü düzen gibi bir düzen yalnız ahlaki nasihatlerle yaşayamaz. (s. 125) İçtihatlar zamanla kendilerine mahsus yarı mukaddes birer itibar kazandılar. (s. 127) Şâri’ (Allah) umumi hududu tespit etmiş ve sonraki nesillere uygun kararlar alma hürriyetini bahşetmiştir. (s. 128) Aşiretçilik (asabiyet) yapan bizden değildir. (s. 133) Siyasi nüfus ve otoritenin, dini rütbe sahiplerinin eline düşme tehlikesi İslam’da söz konusu değildir. (s. 135)

Muhammed Esed (Leopold Weıss), Yolların ayrılış noktasında İslam

Müslümanların iç sorunları Konusuna Ait Etiketler

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

  1. Mütevazi Abdülkadir dedi ki:

    Allah razı olsun… Bundan sonra bu ilim ışığı sayfanızı düzenli olarak takip edecek ve bu ışıktan faydalanmaya çalışacağım… Allah yar ve yardımcınız olsun…

Yorum Yaz


Yukarı Çık